DDP ve DAP farkı ve Türkiye'den bir otel FF&E paketinde diğer teslim şekilleri (Incoterms 2020)

Türkiye’den otel mobilyası teklifindeki teslim şekli (Incoterm) üç şeyi söyler: navlunu kim ayarlar, iki uçta gümrüğü kim açar ve kayıp ya da hasar hangi noktada satıcının sorunu olmaktan çıkar. Kuralları Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) yayımlar. Yürürlükteki set, 1 Ocak 2020’den beri geçerli olan Incoterms® 2020’dir.

DDP ve DAP

DAP (Belirlenen Yerde Teslim) ve DDP (Gümrük Vergisi Ödenmiş Teslim) aynı noktada teslim eder: alıcının ülkesindeki belirlenen yerde, gelen kamyonun üzerinde, boşaltmaya hazır. İkisinde de navlunu satıcı ayarlar, Türkiye’de ihracat gümrüğünü satıcı açar ve o noktaya kadar riski satıcı taşır. Tek fark ithalattadır. DAP’ta ithalat gümrüğünü alıcı açar, gümrük vergisini ve ithalat KDV’sini alıcı öder. DDP’de ikisini de satıcı yapar; bu yüzden satıcının alıcının ülkesinde ithalatçı olarak hareket etmesi gerekir (ICC, Incoterms® 2020: ithalat gümrüğü her kuralın A7/B7 maddesinde, masraflar A9/B9 maddesinde).

Türkiye’den mobilya için anlamı. DDP fiyatındaki vergi payı, malın nereye indiğine bağlıdır. Türkiye’den gelen ahşap mobilya Birleşik Krallık’a %0 gümrük vergisiyle girer ama %20 ithalat KDV’si taşır (UK Trade Tariff). AB aynı pozisyonlarda %0 uygular; ithalat KDV’si her üye ülkenin kendi oranıdır (AB tarifesi, Kuzey İrlanda görünümü). Körfez ülkeleri CIF değerinin %5’i olan KİK ortak gümrük tarifesini uygular (ABD Uluslararası Ticaret İdaresi). DAP’ta bunlar alıcının masrafı ve beyanıdır. DDP’de satıcının fiyatının içindedir ve satıcının alıcının ülkesinde ithalat yapacak hukuki statüsü olması gerekir. Örneğin Birleşik Krallık’ta DAP ile ithalat yapan KDV mükellefi bir alıcı, ithalat KDV’sini indirilecek KDV olarak geri alabilir (HMRC); DDP’de ithalatçı satıcıdır, bu yüzden o KDV fiyatın içinde kalır. Aşağıdaki bölümler her birinin bir otel siparişine ne zaman uyduğunu anlatır.

Sekiz teslim şekli yan yana

“Riskin geçmesi”, malın sigortasının alıcıya düştüğü andır. “Ana navlun”, Türkiye’den alıcının ülkesine deniz ya da kara ayağıdır.

Tabloda olmayan iki kural, CPT ve CIP, her taşıma türü için CFR ve CIF gibi işler. CIP artık daha geniş Institute Cargo Clauses (A) teminatını şart koşar; CIF varsayılan olarak (C) teminatında kalır (ICC).

Bir otel işinde hangi teslim şekli

Incoterms seçici üç soru sorar ve RFQ’ya yazılacak teslim şeklini verir.

FCA fabrika ya da FCA liman: nakliye organizatörünüz varsa. Satıcı Türkiye’de ihracat gümrüğünü açar ve malı sizin taşıyıcınıza teslim eder. Navlun fiyatı, sefer ve sigorta sizin kontrolünüzdedir. ICC konteyner yükü için FOB yerine FCA’yı gösterir, çünkü konteyner terminalde ya da fabrikada teslim edilir; satıcı onu gemiye kendisi kaldırmaz.

DAP şantiye: kapıya tek rakam istendiğinde. Satıcı navlunu adresinize kadar ayarlar ve kamyon varana kadar riski taşır. İthalat gümrüğünü açmak, vergiyi ve KDV’yi ödemek ve boşaltmak size (ya da müteahhidinize) düşer. Örneğin Birleşik Krallık’ta KDV mükellefiyseniz, sahibi olduğunuz ve ithal ettiğiniz mal için ödenen ithalat KDV’si indirilecek KDV olarak geri alınabilir (HMRC). Açılış tarihi sabit bir otelde DAP, transit sorununu da transiti ayarlayan tarafa bırakır.

DPU: boşaltmayı satıcının ekibi yaptığında. DAP ile aynıdır, ama risk mal kamyondan inene kadar satıcıda kalır. Teslimat ekibi ile montaj ekibi aynı kişilerse işe yarar.

DDP: yalnızca gerçekten uyduğunda. Satıcı alıcının ülkesinde ithalatçı olur, gümrük vergisini ve ithalat vergilerini öder ve bunu yasal olarak yapabilmelidir. ABD’de ithalatçı (importer of record) olarak gösterilen yabancı bir şirketin ABD’de bir kefalet senedine (surety bond) ve giriş limanının bulunduğu eyalette yerleşik bir temsilciye ihtiyacı vardır (CBP). Satıcının ödediği ithalat KDV’si fiyatınızın içindedir ve geri alınamayabilir. Bir DDP teklifinde ilk bakılacak satır, ithalatçının kim olduğudur.

EXW: bir otel paketinde nadiren. EXW’de ihracat gümrüğünü Türkiye’de alıcı açmak zorundadır; Türkiye’de şirketi olmayan yabancı bir firma için bu zordur. FCA fabrika aynı fiyat mantığını verir ve ihracat evrakı satıcıda kalır.

FOB, CFR, CIF: dökme ve parça yükte olur, konteynerde zayıf. Üçü de riski ancak mal gemiye yüklendiğinde geçirir. Gardıroplarla dolu bir konteyner ondan önce günlerce terminalde bekler ve bu aralığı iki taraftan hiçbiri açıkça sigortalamaz (Trade Finance Global). Satıcı FOB Ambarlı ya da CIF Cidde teklif ederse, aynı teklifin FCA ya da CPT/CIP versiyonu istenebilir ya da terminal ayağını kimin sigortaladığı yazılı olarak teyit edilebilir.

Teslim şeklinin kapsamadığı konular

Incoterms teslimattaki görevleri, masrafları ve riski belirler. Malın mülkiyetinin ne zaman geçtiğini, ödemenin nasıl ve ne zaman yapılacağını ya da bir uyuşmazlıkta ne olacağını belirlemez (Uluslararası Ticaret İdaresi). Bunlar sözleşmeye yazılır: ödeme aşamaları, mülkiyet, garanti ve montaj kapsamı.

Belirlenen yer de önemlidir. “DAP Dubai” bir adres değildir. “DAP, şantiye kapısı, [sokak], Dubai, boşaltma alıcıya ait” bir adrestir. Kademeli teslimatlı bir projede yer her etap için ayrı yazılır.

Tek bir otel siparişinde birden fazla teslim şekli

Tek bir FF&E paketi çoğu zaman birden fazla teslim şekliyle sevk edilir:

Fiyat için gerekenler

Çizimler ya da metraj cetveli, şantiye adresi, açılış tarihi ve teklifin hangi teslim şeklinde olması gerektiği. Nakliye organizatörünüz varsa FCA fiyatı veririz. Yoksa DAP şantiye fiyatı veririz ve işi yerinde montaja kadar taşıyabiliriz. ABD projelerinde fiyat teslim esaslıdır: mal teslim edilir, yerinde iş yapılmaz. Nakliye rehberimiz Türkiye’den güzergâhları, transit sürelerini ve belgeleri anlatır; varış noktasına kadar toplam maliyet rehberi ise her teslim şeklinin pazar pazar neye mal olduğunu hesaplar.